ขี้ลืมตามวัยหรือสัญญาณสมองเสื่อม? แนวทางแยกแยะพฤติกรรมหลงลืมของคุณพ่อคุณแม่สูงวัยที่ลูกควรรู้
คุณพ่อคุณแม่ที่เคยกระฉับกระเฉง อารมณ์แจ่มใส เริ่มมีพฤติกรรมเปลี่ยนไป บางครั้งก็ถามคำถามเดิมซ้ำ ๆ บางครั้งก็ลืมว่าวางของไว้ตรงไหน ทั้งที่เป็นข้าวของที่หยิบใช้ประจำ อาการแบบนี้คือ “ขี้ลืมตามวัย” หรือเป็น “สัญญาณสมองเสื่อม” กันแน่?
เชื่อว่าลูกหลานย่อมไม่อยากให้อาการสมองเสื่อมเกิดขึ้นกับคุณพ่อคุณแม่และคนที่เรารัก ดังนั้นลองมาดูแนวทางการแยกแยะพฤติกรรมหลงลืมของคุณพ่อคุณแม่สูงวัย เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ และหาแนวทางป้องกันโรคสมองเสื่อมอย่างเหมาะสมกันดีกว่า
อาการขี้ลืมตามวัย ต่างจากสัญญาณสมองเสื่อมอย่างไร
อาการหลงลืมที่สามารถพบได้ทั่วไป
เมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุการทำงานของสมองจะเริ่มถดถอยลง หากกิจวัตรประจำวันเปลี่ยนไปจากเดิมที่เคยชิน ก็อาจเกิดอาการหลง ๆ ลืม ๆ ขึ้นได้ เช่น
- ลืมที่วางของใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ลืมกุญแจ ลืมแว่นตา
- นึกคำพูดไม่ออก รู้สึกเหมือนคำพูดติดอยู่ที่ริมฝีปาก
- ลืมเรื่องราวบางอย่าง แต่ไม่สามารถบอกได้ว่าลืมอะไร
- ใช้เวลานึกเส้นทางที่คุ้นเคยนานกว่าปกติ
อาการเหล่านี้อยู่ในกลุ่มอาการขี้ลืมตามวัยที่สามารถพบได้ทั่วไป เนื่องจากไปภาวะหลงลืมที่สามารถเกิดขึ้นได้ตามวัย ไม่กระทบกับคุณภาพการใช้ชีวิต คุณพ่อคุณแม่และผู้สุงวัยยังสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ
อาการหลงลืมที่ควรสังเกต
หากเมื่อไรคุณพ่อคุณแม่และผู้สูงอายุในบ้านเริ่มมีอาการหลงลืมที่รุนแรงขึ้นจนส่งผลกระทบกับการใช้ชีวิตประจำวัน ร่วมกับมีพฤติกรรมและอารมณ์เปลี่ยนแปลงไปอย่างชัดเจนร่วมด้วย เราต้องสังเกตอาการเหล่านี้อย่างใกล้ชิด เพราะอาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะสมองเสื่อมและอัลไซเมอร์ได้
- มีปัญหาเรื่องการนึกคำพูดหรือประโยค พูดคำเดิมซ้ำ ๆ
- สับสนวัน เวลา สถานที่ แม้จะอยู่ในที่ที่คุ้นเคย
- หลงทิศทาง กลับบ้านไม่ถูก
- ลืมบทสนทนาหรือคำพูดที่เพิ่งพูดคุยกัน
- ลืมเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นาน
- จำบุคคลที่เคยพบหรือเคยรู้จักไม่ได้
- ไม่สนใจงานอดิเรกที่เคยชอบ
- ความอยากเข้าสังคมลดลง
ทำความรู้จักกับภาวะสมองเสื่อม (Dementia)
ภาวะสมองเสื่อม (Dementia) คือ อาการที่เกิดจากความเสื่อมของเซลล์สมอง ทำให้สูญเสียเซลล์สมองในหลายส่วน ส่งผลต่อกระบวนการคิด ความจำ และพฤติกรรม นำไปสู่ผลกระทบในการใช้ชีวิตประจำวัน เราสามารถแบ่งโรคสมองเสื่อมออกเป็น 2 ประเภท คือ
- ภาวะสมองเสื่อมที่รักษาให้หายขาดได้
อาการกลุ่มนี้เป็นภาวะสมองเสื่อมที่เกิดจากโรคทางกายภาพ เช่น เนื้องอกในสมองบางชนิด หลอดเลือดสมองตีบตัน หรือเกิดจากฮอร์โมน
- ภาวะสมองเสื่อมที่รักษาให้หายขาดไม่ได้
อาการกลุ่มนี้พบได้มากที่สุด โดยมีโรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s Disease) เป็นสาเหตุหลักสูงถึงร้อยละ 50 ของผู้ป่วยในกลุ่มนี้
สาเหตุและปัจจัยที่ทำให้เกิดอาการหลงลืม
- อายุที่เพิ่มขึ้น โดยผู้ที่มีอายุมากกว่า 60 ปีจะมีความเสี่ยงมากกว่าคนช่วงวัยอื่น
- โรคประจำตัวและโรคเรื้อรังบางประเภท เช่น โรคความดัน โรคเบาหวาน เป็นต้น
- การใช้ยาที่ส่งผลต่อระบบประสาทต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน
- ปัญหาการนอนหลับ นอนหลับไม่มีคุณภาพ
- ซึมเศร้า เครียด วิตกกังวล
- การสูบบุหรี่ ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- ปัจจัยอื่น เช่น ได้รับอุบัติเหตุที่กระทบกระเทือนทางสมอง
วิธีป้องกันภาวะสมองเสื่อม
การดูแลก่อนมีอาการสมองเสื่อมระยะเริ่มต้นคือช่วงเวลาทองสำหรับการป้องกันภาวะสมองเสื่อม ดังนั้นหากใครต้องการดูแลคุณพ่อคุณแม่และผู้สูงวัยในบ้านให้ห่างไกลจากอาการสมองเสื่อม ป้องกันและลดความเสี่ยงอัลไซเมอร์ ลองนำแนวทางเหล่านี้ไปปรับใช้ได้เลย
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์: เลือกรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ ลดอาหารรสหวาน ของทอด มัน เค็ม เน้นผักใบเขียวและผลไม้หวานน้อย รวมถึงดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ
- ออกกำลังกาย: ออกกำลังกายอย่างน้อยครั้งละ 30 นาที 3 – 5 ครั้งต่อสัปดาห์ การออกกำลังกายนอกจากจะทำให้ร่างกายแข็งแรงแล้ว ยังดีต่อสุขภาพสมองอีกด้วย
- พักผ่อนให้เพียงพอ: นอนหลับอย่างมีคุณภาพให้ได้ 7 – 9 ชั่วโมงต่อวัน เพื่อให้เซลล์สมองได้ฟื้นฟูและกำจัดโปรตีนที่เป็นพิษ
- ทำจิตใจให้ร่าเริงแจ่มใส: ทำงานอดิเรกหรือกิจกรรมช่วยผ่อนคลายเพื่อให้อารมณ์แจ่มใส ไม่เครียด
- ทำกิจกรรมฝึกสมอง: อ่านหนังสือ เขียนบันทึก เรียนรู้ภาษาใหม่ เล่นเกม หรือทำกิจกรรมอื่น ๆ ที่ช่วยกระตุ้นการทำงานของสมอง
- ตรวจสุขภาพประจำปี: การตรวจสุขภาพประจำปีช่วยคัดกรองโรคและช่วยให้วางแผนการดูแลตัวเองได้ตรงจุดมากขึ้น
อาการหลงลืมสามารถเกิดขึ้นได้กับคนทุกเพศ ทุกวัย แต่หากครอบครัวของเรามีคุณพ่อคุณแม่ที่เริ่มเข้าสู่ช่วงสูงวัยหรือมีผู้สูงอายุในบ้าน การหมั่นสังเกตพฤติกรรมว่าพวกท่านแค่ขี้ลืมตามวัย หรือเป็นสัญญาณสมองเสื่อม ก็จะช่วยให้เราเตรียมพร้อมรับมือและวางแผนการดูแลพวกท่านได้อย่างเหมาะสมที่สุด
> ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ประเมินศักยภาพสมอง และเริ่มต้นดูแลสมองอย่างเหมาะสมที่ Neuro Space Brain & Wellness Center
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือนัดหมายได้ที่ LINE: @neurospace
References:
บทความนี้จัดทำโดย Neuro Space Brain & Wellness Center ศูนย์พัฒนาศักยภาพสมอง เพื่อให้ข้อมูลเชิงความรู้แก่ผู้ดูแลผู้สูงอายุและครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของผู้สูงอายุในครอบครัว ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญโดยตรง